TTnet legal müzik
Geçtiğimiz günlerde TTnet, yasal olarak müzik indirebilme imkanı veren bir site açtı. Bu hizmet ve kullanım koşulları epey de eleştirildi, ben teknik kısmından anlamadığım için buna birşey diyemeyeceğim.
Bilindiği gibi netten indirilen şarkılar yasal değil. Yani korsan. Şarkılarının bu biçimde indirilmesine razı olanlar var ise de bunu her zaman bilebilmek mümkün değil. Üstelik sanatçıların, yapımcıların korsandan yana şikayetleri de ortada.
Her ne kadar bu alandaki ‘mülkiyet’in sınırları belirsiz ve tartışmalı olsa da sonuçta onu üretenin razı olmadığı bir biçimde üretilen içeriği kullanma durumuna düşüyoruz. Yani kibarlığı bırakırsak, bir nev’i hırsızlık yapıyoruz.
Bizim kültürümüzde ise “kul hakkı” çok önemli bir olgu.
Pekçok kez buna uyamasak da “neyle gelirseniz gelin, ama kul hakkı ile gelmeyin” mealine gelebilecek bir İslamî emre inanmış insanlarız pek çoğumuz. Hal böyle olunca mp3 paylaşım sitelerindeki içeriği gönül rahatlığı ile kullanmak mümkün değil elbette.
Türkiye’de yasal mp3 indirme uygulaması yapan başka site var mı bilmiyorum. Yoksa bile zamanla çıkacaktır tahminim. Ne kadar kabul görür bilemem ama eğer yaygınlaşırsa hem çok ucuz hem de daha çok daha kaliteli bir biçimde son kullanıcıya ulaşabilir içerikler.
Netteki gelişim inanılmaz boyutta. Bu yasal içerik paylaşımı sadece müzikle sınırlı kalmayacaktır, zamanla kapsamı genişleyecektir; film gibi, e-kitap gibi.
Bu tür yasal içerik indirme hizmeti tabii ki illegaliteyi engellemez, bunu iddia etmek mümkün değil –en azından şimdilik.
Ama şu haliyle bile bizlere seçenek sunmuş oluyor. Ben bu uygulamayı -TTnet’in hizmetindeki teknik sorunları bir taraf ayırırsak-, dinî -ya da seküler- açıdan, bu gibi hassasiyetlere sahip kişilerin “insanların emeğini gasp ediyorum” düşüncesine kapılmadan, vicdanî rahatlık içinde müzik indirebilmelerine imkan sağladığı için olumlu buldum.
Bakalım zaman ne gösterecek.
15 comments
Altyapida tekeli olan bir kurulusun icerik isine girmesinin sevinilecek bir tarafi yok.
Evet tekel şu anda telekom. Bu haliyle nasıl/neden özelleştirildi onu da anlamak mümkün değil.
Fakat ileride değişecektir, sürgit devam edecek değil. (inşallah) Vicdanını rahatlama derdinde olan insanlara seçenek sunuyor şu anda, tekelliğinden ayrı değerlendirmek mümkün olmalı bunu.
Bir de var mı bu tip yasal (yerli) mp3 indirme imkanı sunan site. Bilen var mı acaba?
Suat bey,
Bu haliyle nasıl/neden özelleştirildi onu da anlamak mümkün değil.
Ozellestirilmesi buna muhalefetin yogun oldugu bir zamanda, hem kendi siyasi istikbali hem memleketin durumu icin paraya cok ihtiyaci olan bir hukumetce yapildi. Pesinden tekelin anlamli bir sekilde kirilmasi gelseydi, bir mesele olmayacakti. Gorunen resim giki cikmayan ozel sektor ve hukumete yakin bir ozel tekelden ibaret. TC bakaninin bu adamlarin tarifesini savundugunu dahi gorduk. Neyse, kalan hisseleri de satacaklarmis, hal oysa zaten tekeli kirmayi dusunmezler. Tekel satisinda bu durum su demek: devletimiz kullanici olarak bizi paketliyor ve satiyor. Denecek birsey yok artik, bu isin ozel sektor tarafini da gordum biraz, bence ciddi bir gelisme beklemeyin kisa vadade. Ha su olur, AKP-Oger yakinlasmasinda olcu iyice kacar, sonradan gelenler de AKP’nin Uzanlara yaptigini Telekom’a yaparlar (bunu yazarken gulumsedigimi farzedin, hayir madem isler dogru yapilmiyor bari sevmemek icin sebebimiz olan biri dayak yesin de gulelim.)
Vicdanını rahatlama derdinde olan insanlara seçenek sunuyor şu anda, tekelliğinden ayrı değerlendirmek mümkün olmalı bunu.
Dogru diyorsunuz da, bu tip icerik islerine sebekeyi kontrol edebilenlerin girmlerinin mahzurlari buyuk. Bakin youtube’u tamamen kesecek altyapilari var, kesmek yerine yavaslattiklarini (ayni sistem degil ama bunun yollari var) dusunun. Kendi servisleri varken bunu yaptiklarini dusunun bir de. Bu ciddi bir konu, disarida cok konusuluyor su anda. [Ben yapacak degildim], ama Apple’in yolunu bulup icerik sahipleriyle anlasarak (ipod’un da yardimiyla) cok para kazandigi bir is bu. Altyapiya hakim adam bu ise girmisken baskasinin cesaret etmesi daha zorlasti simdi.
Sizin dediginizi de anliyorum, ama hafif tertip — size degil genelde bu islere asina okumuslara — bozluyorum. Bunu gordugu dakika ‘bu sirket nasil icerige girer?’ demeleri ve ses etmeleri lazimdi insanlarin. Niyetin iyi veya kotu olmasi onemli degil, yapi sakat su anda, bundan tedirgin olunmali. Genel icin soyleyeyim okumus sinifimiz (yine dalina gore, yani hedef siz degilsiniz) bu kadar uyusuk olursa emin olun isigi goren ve hukumetle arayi uyduran bize de istedigini yapar burada. Tabii tekele yatkin alanlarda firsat bulan buyuk sermayenin tuketiciye ne ettigi bilinmedik birsey degil, piyasa dengelerini bozup — muhtemel — ureticiyi de caydiriyor tabii. Herkes uyuyan — bilgili — guzel gibi davranirsa siyasi otoriteyi de birsey yapmayi birakin duzgun davranmaya motive edecek guc kalmiyor. (Herseye feryad eden turden ulusalcilar bu ise yaramaz.)
Bir de var mı bu tip yasal (yerli) mp3 indirme imkanı sunan site. Bilen var mı acaba?
Ben bilmiyorum. Yabanci var bir suru. Bir de dunyada yayilan Creative Commons diye telif hakkindan feragat etme mekanizmasi var. Yani bedava dagitmak kanuni oluyor (detayi var bunun tabii, o site anlatir). Bilgi U. ugrasiyordu TR’ye adapte etmeye ama ne oldu bilmiyorum. Creative Commons sitesinde Nijerya, Urdun filandan daha geri asamada duruyoruz.
arkadaşlar kaçınızın bilgisayarında yasal windows var?
kaçınız windows office’yi yasal olarak satın aldınız?
pc’nizde kullandıgınız programların kacına para verdiniz,kacını beles indirdiniz?
ne diyordu,5ytl’ye binlerce mp3 indir mi?
bir album parasına binlerce mp3???
bence bir daha dusunmek gerek,zaman cok kotu.bence bir kafes operasyonu,altından daha neler cıkar neler.bekleyip gorelim…
T.Suat Bey,
Aslında İslam hukuku/fıkhı ile alakalı bir konu bu..
Bu noktada, İslam’a göre ”mal” nedir, mütekavvim ve gayri mütekavvim, dar’ul harp gibi birçok fıkhi konuların bilinmesi gerekir..
Müzik ve müzik aletlerinin hükmü bu saydıklarımızdan sonra gelecektir. Sonra elbette ”kul hakkı” meselesi de..
Konuyla ilgili Yusuf Kerimoğlu nakillerine bakılabilir :
”1285 İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için Allahû Teâla (cc) tarafından yaratılmış ve istenildiği zaman elde edilip kullanılabilen, insandan maada (gayri) şeylere mal denir.(103) İmam-ı Şafii (rha) haramı ihtiyaç olarak kabul etmediği için: “İhtiyaçlarımızı karşılayan şeylere mal denir”(104) tarifini esas almıştır. Dikkat edilirse; her iki tarifte de ortak olan nokta “insanın ihtiyaçlarının karşılanması”dır. İslâm dini; insanın zaruri maslahatlarının arasında “mal emniyetini” beyan etmiş, hırsızların ve çete kurarak soygun yapan kimselerin cezalandırılmalarını esas almıştır.
1290 ÇALINAN MAL; MÛTEKAVVİM (MÛBAH VE KIYMETLİ) OLMALIDIR: İslâm dininin; yenilmesini, içilmesini ve alışverişini haram kıldığı mallara “Gayr-i mütekavvim” denir. Bunların kıymeti yoktur. Mesela: Şarap, domuz eti ve çalgı aletleri vs… Kâfirler indinde değeri ne olursa olsun; İslâm dininin haram kıldığı mallar, kıymetli değildir. Çalanın eli kesilmez.(116) Ayrıca saklanması mümkün olmayan; çabuk bozulan ve çürüyen malları çalan kimselerin de elleri kesilmez. Zira Resûl-i Ekrem (sav): “Ağaçta bulunan yaş meyva ve hurma göbeği için, el kesme cezası yoktur”(117) buyurmuştur. Ağaçtaki meyva, süt, et, karpuz ve çürüyen (uzun süre saklanması mümkün olmayan) sebzelerde el kesme cezası tatbik edilmez.(118) Ayrıca kıymetli olmakla birlikte; mal hükmünde olmayan canlıların çalınmasında da “had” cezası yoktur. Mesela: Hür bir çocuğu çalan kimsenin eli kesilmez.(119) Çünkü insan mal değildir.”
http://www.islamisite.com/din/EmanetveEhliyet/index.html
http://www.kelamullah.com/kk_mal_emniyeti.htm
Ureticinin izin vermedigi bir sekilde bir muzik parcasini dinlemek hirsizlik gibi gelebilir, bir yandan su da var: Eski sistemde ureten ile uretenin arasinda pek cok basamak koyulmus… Bu basamaklardan gecip dinleyiciye gelinceye kadar fahis fiyatlarda muzik dinliyoruz. Muzisyen eserini direk satmak istese acaba CD basina $17 fiyat koyar miydi?
Bunun yaninda cogunlugun ne yapacagi sorusu var: Sizin hakkaniyetli durusunuz azinlikta kalacagi icin ekonomik aktiviteyi tanimlamiyor, teknolojiyi bilenlerin cogunlugu korsan indirme yoluyla muzik dinliyor, o zaman bu dinamigi nasil idare edecegiz sorusu tartisilmali kanimca. Adi Eskiden Prince Olan Sanatci bunun cozumunu buldu: Muzigi bedava veriyor ve parayi konserlerden kazaniyor. Bu bir cozum.
Sahsimin fikri muzigin, aynen yazilim gibi, serbest ve bedava “yayilmak isteyen” bir meret oldugudur. Yakin zamanda pek cok ticari konuda kuralin yeniden yazilmasi gerekecek. Yazilmak zorunda. Internet gibi bir ortam ortaya cikti ve hala bu mereti kitap, gazete gibi idare etmek gerektigini zannedenler var. Bakalim degisim nereden baslayacak.
@Bigalıoğlu,
“arkadaşlar kaçınızın bilgisayarında yasal windows var? kaçınız windows office’yi yasal olarak satın aldınız?”
Bende var, ben aldım. Öyle pc ile çok haşır neşir birisi de değilim. Kullandığım birkaç program var sadece. Mümkün mertebe lisanslı yazılım kullanmaya çalışırım.
Bir yanlışı çok fazla kişinin yapması onun yanlışlığını değiştirmez. Konuştuğumuz bundan bağımsız bir şey.
Kemal Bey,
Yazıda bu konudaki mülkiyetin sınırlarının belirsiz ve tartışmalı olduğunu söylemiştim. Fahiş fiyat bundan ve bahse konu çekinceden bağımsız geliyor bana. “Fahiş geliyor ise dinleme” diyebilir üreten. Fiyatı belirleyen de piyasa ve aslında korsan-yasal denge/si/zliği de gerçek fiyatın belirlenmesini engelliyor.
Tabi bu duruş azınlıkta bir duruş. Dolayısı ile genele etkisi olacak birşey değil, fert fert bu konuda sızlanışı olanlara kişisel rahatlık sağlayabilir dediğim.
Ben şarkıcı olsam ürettiğim içerik ne kadar çok dinlenirse o kadar çok memnun olurdum. Bir albüm olarak, -atıyorum- bir milyon satmasından ziyade, net paylasimi ile 50 milyon kişiye ulaşmayı tercih ederim. Korsandan şikayetçi olanların tutulan eserlerinin bu biçimde ilgi görmesinden şikayetçi olduklarını da sanmıyorum. Pek çoğu dürüst değiller, hem bu biçimde çoğaltma yapılması hoşlarına gidiyor (hem ego olarak hem de konserlerle vs bu yayılımın rantını da yiyiyorlar) hem de albüm gelirlerinden vazgeçmek istemiyorlar. Bugün sihirli bir değnek olsa ve korsanın, bu biçimde paylaşımın bir biçimde kesin olarak engellenmesi mümkün olsa kaç sanatçı buna düşünmeden “evet” der tartışılır sanırım. Ama bu, hassas insanların tavrına direk etken değil. İçerik üreticisinin “razı dediğim” deme ihtimali bile yeter.
Bu açıdan müzigin bedava verilip paranın konserlerden, sponsorlardan vs.lerden kazanılması bana da iyi bir çözüm olarak geliyor. Dediğiniz bu gibi piyasalarda net büyük bir değişimi dayatıyor, zamanla buna uygun çözümler evrilecektir.
Ben beleşçi taraftan bir yorum yapayım…: ))
Suat Bey internet,mp3,e-book,vs.. çıkmadan önce her hangi bir arkadaşınızdan ödünç aldığınız bir kitabı okumuyor yada ödünç aldığınız bir müzik kasetini dinlemiyor muydunuz?…
Yani o zamanlar aklınıza “kul hakkı” gibi bir problem gelmediyse şimdi neden geliyor?
Not:Aslında bu konuda benim de kafam karışık ve tam olarak tatmin edici bir cevap hala bulamadım..
TT Bey,
Kendim ödünç kitap vermeyi sevmediğim için ödünç kitap da almam. Tabii bunda -imkanlarım sebebiyle- bugüne kadar almak isteyip de alamadığım bir kitap olmaMasının da etkisi büyüktür, bunu da inkar etmem.
Ama beleş mp3 paylaşım sitelerini kullanmışlığım vardır, her kullanışımda da rahatsız olurdum ama kullanırdım da. Gazeletelerden, köşe yazarlarından alıntı (ya da tümünü almak) yapmak vs de aynı kapsama girer çoğu zaman. Benim aklıma yeni gelen birşey değil bu.
Öte yandan benim yapmam ya da yapmamam veyahut aklıma şimdi gelmesi ya da öteden beri kurcalıyor olması vakıadaki sahihlik sorununa direk etki etmese gerek.
Benim düşünceme göre bir içerik üreticinin ürettiği içeriği, onun rızası olmadan kullanmak hak gaspına girer. Bunun, içeriği ne kadara satacağı, fahiş olup olmaması vs ikincil durumdur ve üreteni ilgilendirir.
Benim vicdanım böyle diyor, başkasınınkini bilemem.
Selamlar.
TT bey, su fark var: siz odunc aldiginizda o arkadasiniz o kitabi veya kasedi kullanamiyordu. Eski hayattan ornek belki netten evvel uversitelerdeki fotokopi kitap isiyle iliskilendirilebilir.
Fikri mulkiyet cok problemli bir konu. “Fikri mulkiyet” denmesi dahi problemli, cunku kanunlarin verdigi aslinda mulkiyetten ziyade bir imtiyaz. Diger taraftan kopyalama haricinde Suat beyin soyledigi ‘uretenin arzu etmedigi’ seyleri yapmak da bu kanunlarin icine giriyor (’ahlaki haklar’ diye gecer) aslinda.
Aslında bu konuda benim de kafam karışık ve tam olarak tatmin edici bir cevap hala bulamadım..
Boyle bir cevabi ekonomik veya toplusal duzen icin diger referans aldiginiz seylere bagli olarak bulmak imkansiz olabilir. (Din degil aklimdaki aslinda, devlet/mulkiyet/serbest piyasa/sosyalizm/komunizm vs. seyleri kastediyorum ama din de girer isin icine tabii.) Yabanci kaynaklara ulasabiliyorsaniz (bizim bilgisayar ile lgili de olan isler icin en azindan) bir kaynakca asmistim bir yere, linkini girip duruyorum zaten bir kere daha vereyim:
http://www.fazlamesai.net/?a=article&ctype=single&sid=2732&tid=13299
Aslında yasal mp3, daha doğrusu yasal müzik indirme dendiğinde, akla ilk olarak kişinin bu müzik alıp daha geniş kitlelere ulaştırması endişesi geliyor. Bu bakımdan ttnetmüzik’in çeşitli DRM (dijtal hak yönetimi) teknolojisi kullanarak, indirilen müziklerin paylaşmasını bir nebze olsun kısıtladığı söylenebilir.
Ya da kullanıcıların müzikleri paylaşma endişesini duymak yerine, kullanıcıların müzikleri indirmeden, dinlemelerini sağlıyorlar. Böylece bir nebze de olsa müzik severlerin taleplerine karşılık veriyorlar
Yasal indirme değil de Türkiye’de ttnetmüzik yokken kısa bir süre önce açılmış olan Musicopat sitesi var. Binlerce yerli ve yabancı müziği dinleyebildiğin ayrıca, müzik tadını sosyal ortama taşıyan bir site. Sitenin başlığı da “Yüklemeden Bedava Müzik Dinle”.
Yurt dışından da bu tür siteler var ancak yasal olup olmadığına emin olmadığımdan emin olmadığım için yazmak istemedim.
Suat Bey “içerik üreticinin ürettiği içeriği, onun rızası olmadan kullanmak hak gaspına girer” düşüncenize katılıyorum.
Sizde biliyorsunuz ki konuştuğumuz konu gerekli önlem alınmadan fertlerin vicdanında halledilebilecek bir durum değil..
Bülent Bey’in dediği gibi verdiğim “ödünç örneği” yerine var olan durumu geçmişteki “fotokopi” olayına benzetmek daha yakın bir örnek gibi duruyor…Fotokopideki orjinallik kaybının yüksek olması ve talep azlığı muhtemel problemlerin çıkmasını önlüyor olmalı…
Yeterli güvenlik önlemi olmayan kapılarını ardına kadar açmış olan bir mağzanın başına gelecek hırsızlık olayında hırsız kadar mağza sahibinin de suçlu olması gerekir…Mağza sahibinin çalıntıya rızası yok demek düzeni sağlamaya yetmez…
internette buna benzeyen bir mağza gibi…”zahmetsizce” ve “ücretsiz” ulaşılan sayısız film, mp3 yada kitap gibi materyaller kapıları ardına kadar açık bir mağzada duruyor….Ve tabii ki böyle bir durum insanların hassasiyetinin azalmasına neden oluyor.Başlangıçtaki vicdani huzursuzluk bir süre sonra kayboluyor…
TT bey,
Fotokopideki orjinallik kaybının yüksek olması ve talep azlığı muhtemel problemlerin çıkmasını önlüyor olmalı…
Dogru. Bu iste asil korku yaratan ve insanlari panikleten ‘mukemmel kopya’nin yapilabilir olmasi.
Kismi care icin DRM demis Sguzelcik rumuzlu yorumcu. O da cok problemli bir is. Neticede sizin fiziksel maliniz olan seyler (bilgisayar) sizi dusman kabul etmeye basliyor o zaman da. Kendi maliniz olan — DRM ile korunmus — CD veya DVD’yi istediginiz gibi kullanmanin yolunu buldugunuzda bunu baskalarina soylemenizi yasaklayan kanunlar dahi cikti ABD’de (ve hir cikti tabii). Isin ne kadar komik olabilecegini yasakli sayi tartismalarinda gorebiliriz:
http://en.wikipedia.org/wiki/Illegal_prime
Kopyanin kopyasinin bozuldugu olmadigi durumlarda bu problem o kadar yok. Zamaninda video kaydedici cihazlar icin de hir cikmasina ragmen en azindan ABD’de yuksek mahkeme o cihazlari yasaklamayi reddedebilmisti, ama DAT (dijital ses kaydeden teyp) 1-1 kusursuz kopya icin benzer kaygilar yuzunden yayginlasamadi.
Ilgilenen arkadaslar lutfen ilgilenmeye devam etsinler. Konu hem cok karmasik hem cok boyutlu. Eger bu konuda bilinc olmazsa en buyuk icerik dagiticilarin (uretici demedim) cikarttirdiklari kanunlar belirleyici oluyor, onlarin da akil urunu olmaktan ziyade cikar korumaya yonelik olacaklari asikar.
---
Siz de düşüncelerinizi paylaşın: